<< กลับหน้าแรก
<< กลับหน้ารวมเรื่อง
บันทึกโดย : พัชราวรรณ มาทีฆะ
เวลาหนึ่งเดือนผ่านไปอย่างรวดเร็ว ก็ครบกำหนดวันนัดหมาย (7
ตุลาคม 2550) ที่กลุ่มอาสาสมัครอนุรักษ์ ปรับปรุงและพัฒนาพันธุกรรมพื้นบ้าน
เครือข่ายเกษตรกรรมทางเลือก จังหวัดยโสธร ต้องมาพบปะและปรับปรุงพันธุกรรมข้าวในแปลงนารวมบนพื้นที่ของพ่อสุวรรณ
ทองน้อยเหมือนเช่นเคย
จากเดือนที่แล้วที่ได้ไปถอนหญ้าร่วมกัน มาคราวนี้เป็นวันที่ต้นข้าวที่ปลูกไว้เจริญเติบโตงอกงามเต็มที่
พี่น้องจึงได้ร่วมกันสังเกต สำรวจ และจดบันทึกการเจริญเติบโตของต้นข้าว ไม่ว่าจะเป็นลักษณะดิน
เปรียบเทียบการแตกกอของข้าวแต่ละสายพันธุ์ วันเริ่มออกดอก ลักษณะขนของใบ
สีของแผ่นใบ สีของข้อต่อใบ สีของปล้อง สีของยอดเกสรตัวเมีย ตัวผู้ ความแข็งความยาวของลำต้น
ความกว้างความยาวของแผ่นใบ ลักษณะใบธง ลักษณะรวง การยืดของคอรวง เป็นต้น
การบันทึกนี้ยังไม่สิ้นสุด จะต้องมีการสังเกตและจดบันทึกไปอย่างต่อเนื่องจนถึงระยะออกรวง
ระยะเก็บเกี่ยว ระยะหลังเก็บเกี่ยว และสรุปข้อเด่นข้อด้อย ปัญหาที่พบของแต่ละสายพันธุ์ข้าว
จึงจะได้ข้อมูลที่สมบูรณ์เป็นผลงานการปรับปรุงและวิจัยพันธุกรรมข้าวที่มีคุณภาพ
จากจำนวนทั้งหมด 15 สายพันธุ์ ณ วันนั้นสายพันธุ์
กข 15 ได้ออกดอกและตั้งท้องก่อนสายพันธุ์อื่น ๆ แล้ว ทำให้การจดบันทึกมีรายละเอียด
และสนุกสนานมากขึ้น วัยของสมาชิกแต่ละคนก็น่าจะมากกว่า 35 ปีขึ้นไป แต่สมาชิกทุกคนมีท่าทางกระตือรือร้นที่จะทำวิจัย
และเรียนรู้ร่วมกันอย่างจริงจัง เพราะทุกคนได้ช่วยกันสังเกต วิเคราะห์ เรียนรู้ตั้งแต่เกสรตัวผู้
ตัวเมีย การผสมพันธุ์ การตัดข้าวปน การจดบันทึกรายละเอียดลักษณะของพันธุ์ข้าวแต่ละสายพันธุ์
ฯลฯ การปลูกข้าวในแปลงนารวมเช่นนี้ทำให้เห็นการเปรียบเทียบความแตกต่าง และคุณลักษณะของข้าวแต่ละสายพันธุ์ได้ชัดเจนมากขึ้น
เช่นกรณีพันธุ์ข้าว กข 15 ที่ออกดอกตั้งท้องก่อนเพื่อนสายพันธุ์อื่น เป็นเพราะข้าว
กข 15 นั้นเป็นพันธุ์ข้าวเบา ใช้เวลาน้อยในการเจริญเติบโต ทำให้ออกดอก ตั้งท้อง
และได้เก็บเกี่ยวผลผลิตเร็วกว่าสายพันธุ์อื่น แต่หากเปรียบเทียบกับรสชาติ
ความอ่อนนุ่มนั้นมีน้อยกว่าพันธุ์ข้าวพื้นบ้านอยู่มาก ส่วนเหตุที่พี่น้องกลุ่มนี้ยังคงรักษาและปรับปรุงพันธุ์ข้าวสายนี้
ก็เพราะยังเป็นพันธุ์ข้าวที่มีคนบริโภค และรู้จักกันทั่วไปในปัจจุบัน
ปัญหาที่พบตอนนี้ คือฝนที่ตกลงมาในภาคอีสานอย่างหนักและต่อเนื่อง
ซึ่งพี่น้องเกษตรกรกล่าวว่าหากฝนตกลงมาอีกสักสามสี่วันก็จะเป็นผลร้ายมากกว่าผลดี
อาจจะไม่ได้เห็นข้าวบางสายพันธุ์ออกรวงและเก็บเกี่ยวผลผลิตในฤดูกาลนี้เลย
แต่ด้วยความพิเศษของคุณสมบัติพันธุกรรมข้าวที่มีความแตกต่างทางพันธุกรรม
ที่มีทั้งพันธุ์ข้าวหนัก ข้าวกลาง ข้าวเบาหรือข้าวดอ ความทนทานต่อโรค ความเหมาะสมกับลักษณะดิน
ลักษณะพื้นที่ ฯลฯ ได้ส่งผลต่อการเจริญเติบโตของพันธุ์ข้าวช้าเร็วต่างกัน
ที่แม้นว่าหากพันธุ์ข้าวใดพันธุ์ข้าวหนึ่งเสียหาย ก็ยังมีพันธุ์ข้าวอื่นที่ยังสามารถเจริญเติบโตต่อไปได้
และช่วยแก้ปัญหาเรื่องความต้องการแรงงานในการดูแลรักษาแปลงนาข้าว จนถึงช่วงการเก็บเกี่ยว
ซึ่งทำให้ไม่ต้องใช้แรงงานจำนวนมากพร้อมกันเพื่อให้ได้ดูแลบำรุงรักษา และเก็บเกี่ยวได้ทันเวลา
การรักษาพันธุ์ข้าวพื้นบ้านของกลุ่มอาสาสมัครฯ
เครือข่ายเกษตรทางเลือก จังหวัดยโสธรนี้ จึงไม่ได้หมายถึงการอนุรักษ์สายพันธุ์ข้าวพื้นบ้านที่หลากหลายไว้เพียงอย่างเดียว
แต่หมายถึงการรักษาฐานทรัพยากรอาหารของครอบครัวให้มีข้าวกินได้เพียงพอกับคนในครอบครัว
มีการผลิตที่สอดคล้องกับระบบนิเวศสภาพพื้นที่ สภาพอากาศและสิ่งแวดล้อม มีการจัดระบบและจัดการผลผลิตให้เหมาะสมกับแรงงานของครอบครัว
และการถ่ายทอดภูมิปัญญาพันธุกรรมข้าวจากรุ่นสู่รุ่นโดยการปฏิบัติ ซึ่งเป็นสิ่งที่น่าชื่นชมและสรรเสริญจากเรา
คนกินข้าวยิ่งนัก เพราะหากไม่มีเกษตรกรที่คิดถึงความเป็นไทย เราก็คงจะไม่ได้กินข้าวไทยอย่างภาคภูมิใจที่เกิดมาบนผืนแผ่นดินไทย
 |
แปลงที่แต่ละคนรับผิดชอบในการจดบันทึกหนึ่งคนต่อ 2 สายพันธุ์ |
 |
สังเกต และจดบันทึก คุณลักษณะ ขนาดของลำต้น ใบ เกสร ฯลฯ |
 |
ใช้แว่นขยายส่องเพื่อให้เห็นชัด เพื่อความแม่นยำและถูกต้องมากขึ้น |
 |
เปรียบเทียบสายพันธุ์ข้าว กข 15 ออกดอกก่อนพันธุ์อื่น ในแปลงนารวม |
 |
ดอกข้าวของพันธุ์ กข 15 มองเห็นเกสรตัวผู้ ตัวเมีย |
 |
หากสังเกตให้ดี จะพบว่ากลีบเมล็ดข้าวอ้าออก เพื่อรอการผสมพันธุ์ |
 |
ความสุขของพ่อนนท์.... |
 |
กำลังตรวจสอบความเห็นร่วมกัน |
