<< กลับหน้าแรก << กลับหน้ารวมเรื่อง

การใช้จุลินทรีย์กับเกษตรยั่งยืน
ภูมินิเวศ ขอนแก่นใต้-โคราชเหนือ
นักวิจัยหลัก
วิฑูรย์ ปัญญากุล อาชีพ นักพัฒนา
หน่วยงาน มูลนิธิสายใยแผ่นดิน (กรีนเน็ท)

วัตถุประสงค์การวิจัย
เพื่อประเมินศักยภาพและความเหมาะสมของการใช้จุลินทรีย์ในแบบต่างๆ ในระบบเกษตรยั่งยืน

การใช้จุลินทรีย์ทำปุ๋ยหมักและน้ำสกัดชีวภาพกำลังได้รับความนิยมอย่างมากในประเทศไทย เนื่องจากช่วยลดต้นทุนการผลิตและลดมลพิษตกค้าง อย่างไรก็ดี ที่ผ่านมามีการใช้จุลินทรีย์ทางการเกษตรหลากหลายรูปแบบจนเกิดความสับสนว่าแนวทางใดที่เหมาะสมต่อการทำเกษตรยั่งยืนอย่างแท้จริง โครงการนำร่องฯ ภูมินิเวศขอนแก่นใต้-โคราชเหนือจึงต้องการศึกษาเพื่อทบทวนถึงศักยภาพการใช้จุลินทรีย์ในรูปแบบต่างๆ เพื่อเป็นแนวทางการส่งเสริมแก่เกษตรกรต่อไป

จุลินทรีย์เป็นชื่อเรียกโดยรวมของสิ่งมีชีวิตขนาดเล็กที่มักมองไม่เห็นด้วยตาเปล่า ซึ่งอาจเป็นแบคทีเรีย ไวรัส โปรโตซัว และเชื้อราต่างๆ จุลินทรีย์มีหน้าที่ย่อยสลายอินทรีย์วัตถุต่างๆ ซึ่งจะทำให้เกิดการปลดปล่อยธาตุอาหารจากอินทรีย์วัตถุมาเป็นธาตุอาหารที่พืชสามารถนำไปใช้ประโยชน์ได้ ปัจจุบันมีการนำจุลินทรีย์มาใช้ในงานเกษตรอยู่ 9 รูปแบบ ได้แก่ ทำปุ๋ยหมักแห้ง ทำปุ๋ยหมักน้ำ ทำน้ำสกัดชีวภาพ ทำปุ๋ยพืชสด ทำปุ๋ยชีวภาพ ใช้ควบคุมศัตรูพืช ทำวัคซีนสัตว์ ใช้ปรับปรุงคุณภาพน้ำ และใช้ในการหมักดองอาหาร รูปแบบการใช้ประโยชน์จะขึ้นอยู่กับคุณสมบัติของจุลินทรีย์แต่ละชนิดเป็นสำคัญ

ผลจากการศึกษาพบว่า การใช้จุลินทรีย์ในการเกษตรที่ผ่านมาเน้นการเพิ่มธาตุอาหารและฮอร์โมนแก่พืชเป็นสำคัญ เช่นเดียวกับการทำเกษตรแบบใช้สารเคมีที่เน้นการให้ธาตุอาหารที่ละลายน้ำง่ายแก่พืชแทนที่จะปรับปรุงดินให้อุดมสมบูรณ์ นอกจากนั้นยังพบว่าการใช้จุลินทรีย์ทำปุ๋ยหมักฮิวมัส ที่เน้นการย่อยสลายของอินทรีย์วัตถุจนเกิดสารฮิวมัสที่ช่วยให้ดินรวนซุย และการทำปุ๋ยพืชสด ที่เน้นให้แบคทีเรียในสกุลไซโนเบียมตรึงไนโตรเจนในอากาศนั้น น่าจะเป็นแนวทางการใช้จุลินทรีย์เพื่อพัฒนาเกษตรยั่งยืนที่เหมาะสม ส่วนการใช้จุลินทรีย์ในลักษณะอื่นๆ นั้นควรเป็นทางเลือกเพิ่มเติมในการจัดหาแหล่งธาตุอาหารให้แก่พืชเท่านั้น

หมายเหตุ...สามารถขอดูงานวิจัยฉบับเต็มได้ที่ มูลนิธิเกษตรกรรมยั่งยืน (ประเทศไทย) ในวันและเวลาทำงานทุกวันครับ...