<< กลับหน้าแรก << กลับหน้ารวมเรื่อง

เมล็ดพันธุ์พื้นบ้านตามฤดูกาล
ภูมินิเวศ ขอนแก่นใต้-โคราชเหนือ
พื้นที่ศึกษา ต.คอนฉิม ต.ใหม่นาเพียง และ ต.โนนสะอาด อ.แวงใหญ่ จ.ขอนแก่น
กลุ่ม/องค์กรชาวบ้านที่รับผิดชอบ ชมรมฟื้นฟูชีวิตและธรรมชาติ อำเภอแวงใหญ่ จังหวัดขอนแก่น

วัตถุประสงค์การวิจัย
1. เพื่อศึกษาสถานะและเก็บรวบรวมพันธุ์พืชผักพื้นบ้านตามฤดูกาลต่างๆ ที่มี/เคยมีในท้องถิ่น
2. เพื่อศึกษาทดลองเพาะปลูกและขยายพันธุ์พืชผักพื้นบ้าน
3. เพื่อหาแนวทางการอนุรักษ์และจัดการพืชผักพื้นบ้านในระดับชุมชน

เดิมครัวเรือนเกษตรกรสามารถพึ่งตนเองด้านอาหารได้ โดยมีพืชผักพื้นบ้านหลากหลายชนิดหมุนเวียนบริโภคตามฤดูกาล พืชผักเหล่านี้มีทั้งที่หาได้ตามป่าและแหล่งน้ำธรรมชาติ และทั้งที่นำมาปลูกขยายพันธุ์เองในแปลง อย่างไรก็ตาม หลังเปลี่ยนมาทำเกษตรเชิงเดี่ยวที่ส่งผลให้ความหลากหลายของพันธุ์พืชท้องถิ่นลดลง ไม่เพียงแต่ทำให้เกษตรกรไม่อาจพึ่งตนเองด้านอาหารได้ดังเดิมเท่านั้น แต่ยังต้องถูกผูกขาดการผลิตเมล็ดพันธุ์พืชจากบรรษัทต่างๆ ด้วย ดังนั้น งานวิจัยชิ้นจึงมุ่งศึกษาและรวบรวมพันธุ์พืชผักพื้นบ้านที่ยังหลงเหลืออยู่ในชุมชน เพื่อนำมาปลูก ขยายพันธุ์ และค้นหาแนวทางที่จะทำให้เกษตรกรในชุมชนหันมาปลูกพืชผักพื้นบ้านมากขึ้น

ขั้นตอนการศึกษาประกอบด้วย การคัดเลือกอาสาสมัคร การจัดเตรียมแปลงทดลองจำนวน 18 แปลง การค้นหารวบรวมพันธุ์พืชพื้นบ้านในพื้นที่ การคัดเลือกชนิดพืชผักมาทดลองปลูก การจัดอบรมสมาชิกเรื่องเทคนิค/วิธีการปลูก ขยายพันธ์ และดูแลรักษา และการติดตามเก็บข้อมูลในแปลง เพื่อรวบรวมเก็บข้อมูลต่างๆ ไว้ที่ศูนย์รวบรวมพันธุกรรมพื้นบ้านของชุมชนต่อไป

ผลการศึกษาในเบื้องต้นพบว่า เดิมมีพืชผักพื้นบ้านอยู่ตามแหล่งต่างๆ เช่น ในไร่ ในนา ในสวน รวมทั้งห้วย หนอง คลอง บึง ป่าบุ่งป่าทาม บนภู และป่าโคก ปัจจุบันมีพันธุ์พืชพื้นบ้านหลงเหลืออยู่ในพื้นที่ศึกษา 70 ชนิด จากเดิมที่มีอยู่กว่า 130 ชนิด แต่ละชนิดที่เหลืออยู่ส่วนใหญ่มีคุณสมบัติต้านทานต่อโรค แมลง และสภาพอากาศ อย่างไรก็ดี น่าวิตกว่า 70 ชนิดพันธุ์ที่เหลืออยู่ แต่ละชนิดยังคงลดปริมาณลงอย่างรวดเร็ว สำหรับการทดลองปลูกขยายพันธุ์ในระยะแรกของคณะวิจัยประสบปัญหาจากสภาพฝนแล้งและน้ำท่วมทำให้พืชผักได้รับความเสียหายในช่วงเริ่มปลูก

หมายเหตุ...สามารถขอดูงานวิจัยฉบับเต็มได้ที่ มูลนิธิเกษตรกรรมยั่งยืน (ประเทศไทย) ในวันและเวลาทำงานทุกวันครับ...