<< กลับหน้าแรก << กลับหน้ารวมเรื่อง

พัฒนาการการปรับเปลี่ยนและการจัดการพันธุกรรมพื้นบ้านพื้นที่ป่านายางกลัก
ภูมินิเวศ เทือกเขาเพชรบูรณ์
พื้นที่ศึกษา บ้านโนนสวรรค์และบ้านเทพนา ต.บ้านไร่ อ.เทพสถิตย์ จ.ชัยภูมิ
นักวิจัยหลัก
สมนึก อิ่มศิลป์ อาชีพ เกษตรกร
กาฬบัณฑิต โพธิ์ศรี อาชีพ นักพัฒนา
หน่วยงาน โครงการนำร่องเพื่อพัฒนาเกษตรกรรมยั่งยืนของเกษตรกร
รายย่อย ภูมินิเวศเทือกเขาเพชรบูรณ์

วัตถุประสงค์การวิจัย
1. เพื่อศึกษารูปแบบการเพาะปลูกแบบดั้งเดิมที่เอื้อต่อความหลากหลายทางพันธุกรรม
2. เพื่อศึกษาถึงปัจจัยที่ส่งผลต่อการปรับเปลี่ยนพันธุกรรมพื้นบ้าน
3. เพื่อศึกษาถึงปัจจัยและลักษณะการกลับคืนมาของพันธุกรรมพื้นบ้าน

เดิมพื้นที่ป่านายางกลักเป็นที่อยู่อาศัยของชนพื้นเมืองดั้งเดิมกลุ่มญัฮกู้ร (ชาวบน) ซึ่งดำรงชีวิตบนฐานการเพาะปลูกที่ใช้พันธุ์พืชและสัตว์ในท้องถิ่นอย่างหลากหลาย โดยเฉพาะการปลูกข้าวไร่ที่มีพันธุ์ข้าวปลูกผสมผสานกันนับสิบพันธุ์ รูปแบบการผลิตที่ว่านี้ก็กลายมาเป็นตัวอย่างให้ชาวพื้นราบที่อพยพเข้ามาบุกเบิกที่ดินทำกินภายหลังได้ดำเนินรอยตาม แต่เมื่อการปลูกพืชไร่เศรษฐกิจแพร่หลายเข้ามา ความสำคัญของพันธุกรรมพื้นบ้านจึงลดลงไปมาก ที่สำคัญกระบวนการผลิตแผนใหม่ที่ใช้สารเคมีในทุกขั้นตอนได้ส่งผลให้พันธุกรรมพื้นบ้านบางชนิดเสื่อมคุณภาพลง ดังกรณีข้าวเหนียวดำที่ความต้านทานต่ออากาศ ความหอม และความดำของเมล็ดได้ลดคุณภาพลงไปมาก เป็นต้น

อย่างไรก็ดี ระยะหลังคนในชุมชนเริ่มหันมาให้ความสำคัญกับการอนุรักษ์และฟื้นฟูพันธุกรรมพื้นบ้านมากขึ้น เนื่องจากเห็นว่าจะช่วยลดต้นทุนการผลิต ลดค่าใช้จ่ายด้านอาหาร และเพิ่มรายได้แก่ครัวเรือน ที่สำคัญเห็นว่าความหลากหลายของพันธุกรรมพื้นบ้านเป็นองค์ประกอบหลักของการพัฒนาระบบเกษตรยั่งยืน อันจะเป็นทางออกของปัญหาความขัดแย้งกับฝ่ายรัฐในเรื่องกรรมสิทธิที่ดินทำกินอีกทางหนึ่งด้วย

เนื้อหาการวิจัยประกอบด้วย 3 ส่วนหลัก คือ 1) เนื้อหาว่าด้วยระบบการผลิตแบบดั้งเดิม ประกอบด้วย รูปแบบ/วิธีการจัดการในแปลง ระบบการผลิตกับการเอื้อต่อความหลากหลายทางพันธุกรรม และการใช้ประโยชน์จากพันธุกรรมพื้นบ้านในลักษณะต่างๆ 2) เนื้อหาว่าด้วยเงื่อนไขและกระบวนการที่ทำให้พันธุกรรมพื้นบ้านสูญหายไป ประกอบด้วย การเข้ามาของคนพื้นราบ การขยายตัวของการปลูกพืชเศรษฐกิจ และโครงการจัดสรรที่ดินทำกินแก่ราษฎรผู้ยากไร้ในพื้นที่ป่าสงวนเสื่อมโทรม (คจก.) และ 3) เนื้อหาว่าด้วยปัจจัยและลักษณะการกลับคืนมาของพันธุกรรมพื้นบ้าน ประกอบด้วย การตอบโต้กับการจัดการป่าไม้ที่ดินโดยรัฐ และการพัฒนาระบบเกษตรกรรมยั่งยืนที่สัมพันธ์กับความหลากหลายของพันธุกรรมพื้นบ้าน

หมายเหตุ...สามารถขอดูงานวิจัยฉบับเต็มได้ที่ มูลนิธิเกษตรกรรมยั่งยืน (ประเทศไทย) ในวันและเวลาทำงานทุกวันครับ...