การปลูกผักหวานบนจอมปลวก

พ่อสมจิตร เอกวารี

บ้านซำผักหนาม จ.ขอนแก่น

เริ่มจากการนำเมล็ดผักหวานมาบ่มให้สุก แล้วนำเมล็ดมาแช่น้ำ ขยำเพื่อแยกเนื้อที่ติดเมล็ดออกให้หมด จากนั้นนำมาผึ่งลมให้แห้งแล้วเก็บใส่ภาชนะปิดป้องกันความชื้น

การเพาะกล้าผักหวาน ให้นำเมล็ดมาเพาะใส่ถุงดำ ดูแลรดน้ำอย่างสม่ำเสมอประมาณ 25-30 วัน ผักหวานจะเริ่มงอกเป็นต้นกล้าขนาดเล็ก ดูแลให้น้ำต่อเนื่องประมาณ 2 ปี

ในระหว่างนั้นควรหมั่นใช้กรรไกรตัดยอดที่แตกออกมาให้เหลือประมาณคืบนิ้วมือ อาจใช้วิธีเด็ดยอดหรือรูดใบอ่อนทิ้ง เมื่อเข้าฤดูฝน (ดินเย็น) ให้นำต้นผักหวานลงปลูกในพื้นที่ที่เป็นจอมปลวก (ดินโพน) โดยให้มีต้นไม้ใหญ่คอยบังแสง หากไม่มี อาจต้องช่วยสร้างแผงเพื่อลดความรุนแรงของแสงแดด

ต้นผักหวานที่เจริญเติบโตและมีระบบรากที่แข็งแรงเพียงพอต่อการเลี้ยงลำต้น มักจะมีการแตกรากและเกิดต้นหน่อใหม่ ช่วยให้เกษตรกรสามารถขยายพันธุ์ผักหวานด้วยวิธีการแยกหน่อไว้อีกทาง นอกจากนั้นพบว่า หากเกษตรกรใช้เสียมสับบริเวณราก จะทำให้ต้นผักหวานแตกต้นอีกจำนวนมาก

ในขณะเดียวกันเกษตรกรต้องหมั่นรูดใบทิ้งเพื่อเร่งให้ผักหวานแตกใบเร็วขึ้น

การปลูกผักหวานผสมกับป่าลำไย

นายคำมูล ชินนาค

บ้านซำผักหนาม จังหวัดขอนแก่น

เริ่มต้นจากการเตรียมดินสำหรับเพาะเมล็ดผักหวานโดยใช้ดินจอมปลวก หรือที่ชาวบ้านเรียกว่า

• ดินโพน อัตราส่วน 2 ถัง
• แกลบดิบ (แกลบขาว) 2 ถัง และ
• แกลบเผา (แกลบดำ) 1 ถัง ผสมคลุกเคล้าให้เข้ากัน

นำเมล็ดผักหวานที่บ่มสุกแล้ว มาล้างน้ำแยกเนื้อที่หุ้มออก เช็ดเมล็ดให้แห้ง จากนั้นนำมาเพาะใส่ถุงดำ เพาะเมล็ดลึกประมาณนิ้วครึ่งแล้วใช้ดินกลบ

เลี้ยงดูแลในที่ร่ม ให้มีแสงแดดประมาณร้อยละ 50 ดูแลรดน้ำ 2-3 วันต่อครั้ง

จากนั้นประมาณ 3 อาทิตย์ เมล็ดผักหวานจะเริ่มแตกยอดอ่อน

เกษตรกรควรใช้กรรไกรตัดยอดที่แตกออกมา ให้เหลือไว้ประมาณคืบนิ้วมือ พอมีการแตกใบใหม่อีกก็ให้ตัดกิ่งอีกครั้ง จะทำให้ยิ่งแตกกิ่งดี

และการตัดยอดผักหวานจะช่วยเสริมให้ต้นมีระบบรากที่แข็งแรงมากยิ่งขึ้น เมื่อกล้าผักหวานอายุได้ประมาณ 1 ปี ให้เปลี่ยนย้ายถุงเป็นถุงที่มีขนาดใหญ่ขึ้น ทำให้ระบบรากกระจายดี

จากนั้นดูแลเพาะเลี้ยงจนครบปีที่ 2 กล้าผักหวานจะมีขนาดใหญ่และแข็งแรงพอที่จะปลูกลงดินได้ การปลูกผักหวานในสวนลำไยนั้น อาศัยหลักการในเรื่องความเกื้อกูลกันของต้นพืช

โดยปลูกผักหวานผสมในพื้นที่ของสวนลำไย เพื่ออาศัยต้นลำไยที่โตแล้วช่วยพรางแสงแดด เนื่องจากผักหวานไม่ชอบแดดจัดจนเกินไป นอกจากนี้ความชุ่มชื้นจากสวนลำไยทำให้ผักหวานเจริญเติบโตได้ดีขึ้นด้วย