<< กลับหน้าแรก << กลับหน้ารวมเรื่อง

ลักษณะและศักยภาพของระบบเกษตรกรรมยั่งยืนในโครงการนำร่องฯ ภูมินิเวศเชียงใหม่-ลำพูน
ภูมินิเวศ สำนักงานกลาง มูลนิธิฯ
พื้นที่ศึกษา ต.แม่สาบ ต.บ่อแก้ว อ.สะเมิง ต.สะลวง อ.แม่ริม ต.แม่แตง อ.แม่แตง ต.น้ำแพร่ อ.พร้าว ต.ลวง
เหนือ อ.ดอยสะเก็ด ต.ห้วยทราย อ.สันกำแพง ต.แม่ทา อ.แม่ออน จ.เชียงใหม่ และ อ.ทุ่งหัวช้าง
จ.ลำพูน
นักวิจัยหลัก
นิคม ไชยวรรณ อาชีพ นักพัฒนา
หน่วยงาน สถาบันพัฒนาการเรียนรู้เกษตรกรรมยั่งยืน

วัตถุประสงค์การวิจัย
1. เพื่อศึกษาถึงลักษณะ/รูปแบบของเกษตรกรรมยั่งยืนในพื้นที่ศึกษา
2.เพื่อศึกษาถึงปัจจัยและเงื่อนไขที่เกี่ยวข้องกับการพัฒนาเกษตรกรรมยั่งยืนในพื้นที่ศึกษา ทั้งในส่วนของปัจจัย/เงื่อนไขระดับครัวเรือน ระดับกลุ่ม/ชุมชน และระดับนโยบาย
3.เพื่อประเมินความเหมาะสม/คุณค่าของรูปแบบเกษตรกรรมยั่งยืนของครัวเรือนกรณีศึกษาในแง่ต่างๆ อาทิ ความสอดคล้องเหมาะสมกับลักษณะทางกายภาพ ความคุ้มทุนในการผลิต และความสอดคล้องกับเศรษฐกิจระดับครัวเรือนและระดับชุมชน

แม้โครงการนำร่องฯ ภูมินิเวศเชียงใหม่-ลำพูนจะดำเนินงานด้านเกษตรกรรมยั่งยืนอย่างครบวงจรทั้งการผลิต ตลาดทางเลือก และมาตรฐานเกษตรอินทรีย์ รวมทั้งมีกิจกรรมเสริมการเรียนรู้และสนับสนุนให้มีเครือข่ายความร่วมมือระหว่างองค์กรเกษตรกรและองค์กรผู้บริโภค อย่างไรก็ตาม ยังมีสมาชิกอีกจำนวนมากที่ยังทำเกษตรยั่งยืนอยู่ระดับเริ่มต้นเท่านั้น ดังนั้น จึงจำเป็นต้องพัฒนารูปแบบเกษตรกรยั่งยืนให้สอดคล้องกับปัจจัยเงื่อนไขต่างๆ เพื่อเกษตรกรกลุ่มเริ่มต้นจะได้พัฒนาแปลงของตนอย่างเหมาะสมและสามารถดำรงชีพอยู่ได้ด้วยระบบเกษตรยั่งยืนอย่างแท้จริง

งานชิ้นนี้ศึกษาจากเกษตรกรที่ทำเกษตรยั่งยืนอยู่ระดับก้าวหน้าจำนวน 24 ราย จากการศึกษาเบื้องต้นพบว่า สามารถจัดแบ่งรูปแบบเกษตรยั่งยืนในภูมินิเวศเชียงใหม่-ลำพูนได้ตามลักษณะพื้นที่ดังนี้ 1) รูปแบบเกษตรผสมผสานในบริเวณบ้าน แบ่งเป็น เกษตรผสมผสาน (ที่เน้นการปลูกพืชผักนานาชนิด) ไม้ผลอินทรีย์และสัตว์เลี้ยง และสวนผักอินทรีย์ 2) รูปแบบเกษตรยั่งยืนในที่ลุ่ม แบ่งเป็น นาสวนผสมผสาน สวนผักอินทรีย์ในที่นา นาข้าวอินทรีย์และพืชไร่หลังนา นาข้าวอินทรีย์ และพืชไร่อินทรีย์ในที่นา 3) รูปแบบเกษตรยั่งยืนบนที่ดอน แบ่งเป็น สวนผสมหัวไร่ปลายนา สวนผักอินทรีย์ผสมผสาน และสวนไม้ผลอินทรีย์/คอกสัตว์ และ 4) รูปแบบเกษตรยั่งยืนบนที่สูง แบ่งเป็น ไร่สวนป่าผสมผสาน/วนเกษตร สวนไม้ผล/ไม้ใช้สอย และพืชไร่เชิงเดี่ยว นอกจากนั้นยังพบว่าในเขตที่สูงแม้จะมีปัญหาด้านการขยายผลในการทำเกษตรกยั่งยืน แต่เขตนี้ก็ได้เปรียบตรงที่มีอากาศค่อนข้างหนาว มีป่าและน้ำอุดมสมบูรณ์ จึงสามารถปลูกพืชเมืองหนาวและผักตลาดจำพวกคะน้า กะหล่ำ บล็อกโคลี่ ฯลฯ แบบอินทรีย์ได้เกือบตลอดปี ขณะที่เขตที่ราบปลูกได้บางฤดูกาลเท่านั้น จึงเหมาะกับการปลูกผักพื้นบ้านมากกว่า นอกจากนั้นยังพบว่าครัวเรือนกลุ่มตัวอย่างเคยทำเกษตรเชิงเดี่ยวเข้มข้นมาก่อน เมื่อเกิดวิกฤติจึงหันมาทำเกษตรยั่งยืนเพื่อแก้ปัญหาในที่สุด

หมายเหตุ...สามารถขอดูงานวิจัยฉบับเต็มได้ที่ มูลนิธิเกษตรกรรมยั่งยืน (ประเทศไทย) ในวันและเวลาทำงานทุกวันครับ...