<< กลับหน้าแรก << กลับหน้ารวมเรื่อง

ระบบเกษตรกรรมยั่งยืนที่เหมาะสมกับภูมินิเวศและเกษตรกร กรณีศึกษาระบบเกษตรกรรมยั่งยืนภาคอีสาน
ภูมินิเวศ โครงการนำร่องฯ สำนักงานภาคอีสาน
พื้นที่ศึกษา ภูมินิเวศขอนแก่น มหาสารคาม ร้อยเอ็ด ทุ่งกุลาร้องไห้ สุรินทร์ ยโสธร กาฬสินธุ์ เทือกเขา
เพชรบูรณ์ และเทือกเขาภูพาน
นักวิจัยหลัก
สุเมธ ปานจำลอง อาชีพ นักพัฒนา
หน่วยงาน โครงการนำร่องเพื่อพัฒนาเกษตรกรรมยั่งยืนของ
เกษตรกรรายย่อย สำนักงานภาคอีสาน
นารีรัตน์ จันทร์สวัสดิ์ อาชีพ อาสาสมัคร
หน่วยงาน โครงการนำร่องเพื่อพัฒนาเกษตรกรรมยั่งยืนของ
เกษตรกรรายย่อย สำนักงานภาคอีสาน

วัตถุประสงค์การวิจัย
1. เพื่อศึกษารูปแบบและเทคนิคการทำเกษตรยั่งยืนที่เหมาะสมกับลักษณะของระบบนิเวศ
2. เพื่อศึกษากระบวนการเรียนรู้และวิธีการเปลี่ยนผ่านสู่ระบบเกษตรกรรมยั่งยืน
3. เพื่อศึกษาปัจจัย เงื่อนไข ที่ส่งผลต่อการพัฒนาระบบเกษตรกรรมยั่งยืนของเกษตรกร
4. เพื่อศึกษาผลของการทำเกษตรยั่งยืนที่เหมาะสมกับเศรษฐกิจของครอบครัว สังคม และสิ่งแวดล้อม

แม้จะเป็นที่รับรู้กันโดยทั่วไปว่าเกษตรกรรมยั่งยืนเป็นระบบเกษตรที่ช่วยให้เกิดการพึ่งตนเองและเกื้อกูลกับธรรมชาติ อย่างไรก็ดี แนวทางและวิธีการส่งเสริมเกษตรกรรมยั่งยืนของหน่วยงานต่างๆ ทั้งรัฐและเอกชนยังแตกต่างกัน เนื่องจากมีความเข้าใจต่อเกษตรกรรมยั่งยืนต่างกัน งานวิจัยชิ้นนี้จึงต้องการทำความเข้าใจถึงลักษณะและความแตกต่างกับของระบบเกษตรกรรมยั่งยืนในแต่ละพื้นที่ รวมทั้งรูปแบบและเงื่อนไขที่เกี่ยวข้อง ซึ่งผลการวิจัยจะช่วยนำมาสู่แนวทางการพัฒนาเกษตรกรรมยั่งยืนที่เหมาะสมต่อไป

กลุ่มเป้าหมายในการวิจัย คือ เกษตรกรต้นแบบหรือเกษตรกรที่มีความก้าวหน้าในการทำเกษตรกรรมยั่งยืนพอควร โดยคัดเลือกครอบคลุมทั้งในเขตพื้นที่สูงในเขตป่า เขตที่ราบทุ่งนา และเขตนาทามลุ่มน้ำ ผลการศึกษาเบื้องต้นพบว่าระบบเกษตรกรรมยั่งยืนนอกจากจะต้องสร้างระบบที่หลากหลายเกื้อกูลภายในแปลงเกษตรของแต่ละครัวเรือนแล้ว ในบางพื้นที่อย่างพื้นที่สูงยังต้องอาศัยพึ่งพาธรรมชาติรอบข้างด้วย เช่น การเลี้ยงวัวในที่สาธารณะ การเก็บหาหน่อไม้ในป่า เป็นต้น ขณะที่ในด้านกระบวนการเรียนรู้พบว่าประสบการณ์ชีวิตของเกษตรกรและการสนับสนุนขององค์กรภายนอกมีส่วนอย่างสำคัญต่อการทำการเกษตรกรรมยั่งยืน ส่วนภาระหนี้สินและการขาดเงินทุนเป็นอุปสรรคสำคัญของการทำเกษตรยั่งยืน ในด้านเทคนิคเกษตรพบว่ามีเทคนิคที่น่าสนใจกระจัดกระจายอยู่ตามครัวเรือนต่างๆ เช่น เทคนิคการปรับปรุงดิน เทคนิคการปลูกไม้ผล เทคนิคการเลี้ยงสัตว์พื้นบ้าน เทคนิคการจัดการน้ำ ฯลฯ แต่ยังไม่มีครอบครัวที่มีความรู้หรือการปฎิบัติเชิงเทคนิคที่ครบถ้วนทุกด้าน ซึ่งจะต้องรวบรวมความรู้และประสบการณ์ของกรณีศึกษาแต่ละครอบครัวมารวมเป็นชุดองค์ความรู้สำหรับส่งเสริมและเผยแพร่ต่อไป

หมายเหตุ...สามารถขอดูงานวิจัยฉบับเต็มได้ที่ มูลนิธิเกษตรกรรมยั่งยืน (ประเทศไทย) ในวันและเวลาทำงานทุกวันครับ...