กลับไป sathai โฮมเพจ


การใช้แรงงานสัตว์ (ควาย) ในระบบเกษตรกรรม

<< กลับหน้าแรก << กลับหน้ารวมเรื่อง



การใช้แรงงานสัตว์ (ควาย) ในระบบเกษตรกรรม
ภูมินิเวศ สุรินทร์
พื้นที่ศึกษา บ้านสำโรง บ้านน้อยพัฒนา และบ้านหนองแวง ต.หนองแวง กิ่ง อ.ศรีณรงค์ จ.สุรินทร์
นักวิจัยหลัก
ผึ้ง สมัญญา อาชีพ เกษตรกร


วัตถุประสงค์การวิจัย
เพื่อศึกษาการใช้แรงงานสัตว์ในระบบเกษตรกรรม

ชาวบ้านในชุมชน ต.หนองแวง กิ่ง อ.ศรีณรงค์ จ.สุรินทร์ ประกอบอาชีพทำนาและเลี้ยงสัตว์มาแต่ครั้งอดีต โดยมีความใกล้ชิดและมีการใช้ประโยชน์จากสัตว์โดยเฉพาะวัว-ควายในหลายด้าน ทั้งการใช้เทียมเกวียนเป็นพาหนะและเป็นแรงงานในการทำนา รวมทั้งใช้ในการหมุนเครื่องหีบอ้อย ที่สำคัญคนกับควายยังผูกพันกันทางจิตใจผ่านทางพิธีกรรมลักษณะต่างๆ เช่น พิธีสู่ขวัญควาย พิธีกรรมเซ่นไหว้คอกควาย และการทำบุญให้ควาย เป็นต้น นอกจากนั้น คนในชุมชนก็ยังมีระบบการเอื้อเฟื้อแบ่งปันผ่านกระบวนการเลี้ยงควายแบบแบ่งลูกด้วย

อย่างไรก็ดี วิถีดังกล่าวเริ่มเปลี่ยนแปลงไปเมื่อเริ่มมีการใช้ “ควายเหล็ก” หรือรถไถตั้งแต่ราวปี พ.ศ.2526 ประกอบการขยายตัวของเส้นทางคมนาคม ส่งผลให้การเลี้ยงควายเริ่มลดน้อยลง ขณะที่ความผูกพันระหว่างคนกับควายก็เหลือเพียงการเลี้ยงไว้เพื่อเป็นทุน หรือไม่ก็เลี้ยงไว้เพื่อขุนและนำมาขายในตลาดนัดเท่านั้น นอกจากนั้น การที่รถไถมีประสิทธิภาพการทำงานสูง จึงเกิดการขยายพื้นที่นาอย่างกว้างขวาง ป่าหัวไร่ปลายนาจำนวนมากถูกดัดแปลงเป็นพื้นที่นา อันจะส่งผลเสียหายต่อระบบนิเวศน์โดยรวม ขณะเดียวกันการใช้รถไถก็ต้องลงทุนเพิ่มมากขึ้นทั้งค่าน้ำมัน ค่าจ้าง และค่าซ่อมรถ ขณะที่การไถนาด้วยควายแบบเดิมไม่เพียงแต่มีต้นทุนน้อยกว่า แต่ยังช่วยสร้างปุ๋ยคอก เพิ่มอุดมสมบูรณ์ของดิน และช่วยรักษาระบบนิเวศน์อีกด้วย

งานวิจัยชิ้นนี้เป็นการดำเนินงานร่วมกันระหว่างชาวบ้านในชุมชน นักพัฒนา รวมทั้งเจ้าหน้าที่จากหน่วยราชการและหน่วยงานปกครองส่วนท้องถิ่น งานชิ้นนี้ไม่เพียงแต่ช่วยทำให้เข้าใจถึงความรู้ เทคนิคการเลี้ยงควาย และความสัมพันธ์ระหว่างควายกับชุมชนเท่านั้น แต่ยังนำมาสู่การร่วมกันคิดค้นเพื่อรื้อฟื้นหาบทบาทควายในระบบเกษตรกรรมยั่งยืน รวมทั้งรื้อฟื้นวัฒนธรรมของชุมชนที่เกี่ยวข้องกับสัตว์เลี้ยงของชุมชนด้วย



หมายเหตุ...สามารถขอดูงานวิจัยฉบับเต็มได้ที่ มูลนิธิเกษตรกรรมยั่งยืน (ประเทศไทย) ในวันและเวลาทำงานทุกวันครับ...