<< กลับหน้าแรก << กลับหน้ารวมเรื่อง

กระบวนการเข้าสู่เกษตรกรรมยั่งยืนของเกษตรกรภูมินิเวศขอนแก่นใต้ - โคราชเหนือ
ภูมินิเวศ ขอนแก่นใต้-โคราชเหนือ
พื้นที่ศึกษา ภูมินิเวศขอนแก่นใต้-โคราชเหนือ
นักวิจัยหลัก
ธวัชชัย ไตรทิพย์ อาชีพ นักวิชาการ
หน่วยงาน สถาบันราชภัฏกาฬสินธุ์

วัตถุประสงค์การวิจัย
1. เพื่อศึกษากระบวนการเข้าสู่เกษตรกรรมยั่งยืนของเกษตรกร
2. เพื่อศึกษาปัจจัยที่มีผลต่อการเข้าสู่เกษตรกรรมยั่งยืนของเกษตรกร

ผลกระทบจากการเกษตรแผนใหม่ส่งผลทำให้เกษตรกรจำนวนไม่น้อยหันกลับมาทำเกษตรยั่งยืน โดยที่คนเหล่านี้มักประสบอุปสรรคในระยะแรก โดยเฉพาะการดูหมิ่นดูแคลนจากคนในชุมชน อย่างไรก็ดี ปัจจุบันเกษตรกรเหล่านี้ได้รับการยอมรับมากขึ้นและรูปแบบการทำเกษตรยั่งยืนก็ขยายผลไปทั่ว ดังนั้น จึงนำมาสู่การศึกษาวิจัยว่าเกษตรกรเหล่านี้มีแนวคิดและกระบวนการเข้าสู่เกษตรยั่งยืนอย่างไร และมีปัจจัยใดบ้างที่เกี่ยวข้อง ซึ่งผลที่ได้จะนำมาใช้พัฒนาเป็นหลักสูตรกระบวนการเรียนรู้เพื่อเข้าสู่เกษตรกรรมยั่งยืนของเกษตรกรอื่นๆ ต่อไป กลุ่มเป้าหมายในการศึกษาประกอบด้วยเกษตรกรที่ทำเกษตรกรยั่งยืน 69 คน โดยแบ่งเป็นออกเป็น 3 ระดับตามความก้าวหน้าในการทำเกษตรยั่งยืน

ผลการศึกษาพบว่า ขั้นตอนการตัดสินใจเข้าสู่เกษตรกรรมยั่งยืน ประกอบด้วยการประสบปัญหาราคาผลผลิตตกต่ำ ต้นทุนการผลิตสูง ภาวะหนี้สิน และการเอารัดเอาเปรียบ กระทั่งเกษตรกรได้มีโอกาสพัฒนา/ทบทวนตัวเอง/ค้นหาทางเลือกที่เหมาะสม จากนั้นจึงเป็นขั้นตอนการศึกษาเรียนรู้ ดูงาน และรวมกลุ่ม ซึ่งก่อให้เกิดการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ เกิดอำนาจการต่อรอง และการเข้าถึงข้อมูลข่าวสาร และท้ายที่สุดคือการเกิดความมั่นใจกระทั่งตัดสินใจทำเกษตรยั่งยืนในที่สุด นอกจากนั้นยังพบว่าปัจจัยสนับสนุนการตัดสินใจเข้าสู่ระบบเกษตรกรรมยั่งยืนของเกษตรกรประกอบด้วย 1) แรงบันดาลใจ ความจงรักภักดีในอาชีพ และความต้องการพึงตนเอง 2) แรงผลักดันจากภายนอก ได้แก่ อิทธิพลจากสมาชิกหรือกลุ่ม/องค์กร 3) ความพร้อมของเกษตรกรในด้านทุน แรงงาน และการจัดการ 4) การว่างงาน ทั้งนี้ เกษตรกรรมยั่งยืนทำให้มีงานทำตลอดปี ตอบสนองความต้องการทำงานของเกษตรกรได้ และ 5) ภาวะหนี้สินของเกษตรกร โดยมองว่าเกษตรกรรมยั่งยืนเป็นหนทางในการปลดหนี้

และที่สำคัญภายหลังจากเข้าสู่เกษตรกรรมยั่งยืนแล้วยังจำเป็นต้องมีกระบวนการเป็นลำดับขั้นด้วย คือ 1) กระบวนการเริ่มกิจกรรมระยะแรกๆ โดยเป็นกิจกรรมการผลิตที่ไม่ซับซ้อน มุ่งผลตอบแทนระยะสั้น 2) การเพิ่มความหลากหลายในแปลงการผลิตเพื่อผลตอบแทนในระยะยาว 3) การให้ความสำคัญกับการจัดการทรัพยากร ควบคู่ไปกับการลดต้นทุนการผลิต และเพิ่มทักษะในเชิงการจัดการมากขึ้น และ 4) การขยายเครือข่ายและสร้างความเข้มแข็งให้กับองค์กรเพื่อพึ่งพาตนเองได้ในระยะยาว

หมายเหตุ...สามารถขอดูงานวิจัยฉบับเต็มได้ที่ มูลนิธิเกษตรกรรมยั่งยืน (ประเทศไทย) ในวันและเวลาทำงานทุกวันครับ...