<< กลับหน้าแรก << กลับหน้ารวมเรื่อง

การศึกษาแนวทางการแก้ไขปัญหาหนี้สินของเกษตร
ภูมินิเวศ มหาสารคาม
พื้นที่ศึกษา อ.กันทรวิชัย อ.กุดรัง และ อ.เมือง จังหวัดมหาสารคาม
นักวิจัยหลัก
สุพิศ แสงแก้ว อาชีพ นักพัฒนา
หน่วยงาน โครงการนำร่องเพื่อพัฒนาเกษตรกรรมยั่งยืนของ
เกษตรกรรายย่อย ภูมินิเวศมหาสารคาม

วัตถุประสงค์การวิจัย
1. เพื่อศึกษาสถานการณ์ปัญหาหนี้สินในพื้นที่เป้าหมาย
2. เพื่อหาแนวทางการลดหนี้สินของเกษตรกร

การที่ภาวะหนี้สินเป็นปัญหาเรื้อรังของเกษตรกรมานาน โครงการนำร่องฯ ภูมินิเวศมหาสารคามจึงได้ทำการศึกษาสภาวะหนี้สินของเกษตรกรขึ้น เพื่อจะนำความรู้ที่ได้มาวางแผนลดหนี้สินของเกษตรกรต่อไป จากการเก็บข้อมูลเบื้องต้นจากเกษตรกร 64 ครัวเรือน พบว่าส่วนใหญ่ (ร้อยละ 3.3.) เริ่มเป็นหนี้ในช่วงระหว่างปี พ.ศ.2536–2540 สาเหตุส่วนใหญ่มาจากการลงทุนด้านการเกษตร รองลงมาเป็นการหาเงินทุนเดินทางไปทำงานยังต่างประเทศและค่าใช้จ่ายในการศึกษาบุตร ตามลำดับ นอกจากนั้นยังพบว่า กลุ่มตัวอย่างใน อ.กุดรัง มีหนี้สินเฉลี่ยสูงกว่ากลุ่มตัวอย่างในพื้นที่อื่นๆ เนื่องจากมีระบบการผลิตเพื่อการค้าเข้มข้นกว่าอีก 2 พื้นที่ สำหรับวิธีการแก้ไขปัญหาหนี้สินที่ผ่านมาของเกษตรกรคือการขายทรัพย์สินและอพยพไปทำงานต่างประเทศ และกรณีที่หาเงินมาใช้หนี้ไม่ทันก็จะแก้ปัญหาโดยการจ่ายแต่ดอกเบี้ยไปก่อน รวมทั้งใช้วิธีหมุนหนี้ นอกจากนั้นยังพบว่ากลุ่มตัวอย่างบางรายถูกเอาเปรียบจากนายทุนเงินกู้และพ่อค้าขายปัจจัยการผลิตอยู่ แม้ปัจจุบันจะมีช่องทางการกู้จากหน่วยงานรัฐหรือจากสถาบันการเงินในระบบมากขึ้นกว่าแต่ก่อนก็ตาม อย่างไรก็ดี มีเกษตรกรบางรายที่ระบุว่าแหล่งหนี้ในระบบอย่างธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร (ธกส.) เอารัดเอาเปรียบเกษตรกรมากกว่านายทุนเงินกู้นอกระบบ

สิ่งที่จะดำเนินการต่อในการวิจัยก็คือ การเจาะลึกกรณีศึกษาเกษตรกรรายที่ลดหนี้ได้ด้วยวิธีการต่างๆ โดยเฉพาะจากการทำเกษตรกรรมยั่งยืน จากนั้นจะนำผลการศึกษาที่ได้มาวิเคราะห์ร่วมกับเกษตรกร เพื่อค้นหารูปแบบการแก้ปัญหาหนี้สินในพื้นที่ต่อไป

หมายเหตุ...สามารถขอดูงานวิจัยฉบับเต็มได้ที่ มูลนิธิเกษตรกรรมยั่งยืน (ประเทศไทย) ในวันและเวลาทำงานทุกวันครับ...