ระบบเกษตรกรรมยั่งยืนกับหนี้สิน
<< กลับหน้าแรก << กลับหน้ารวมเรื่อง
ระบบเกษตรกรรมยั่งยืนกับหนี้สิน
ภูมินิเวศ ฉะเชิงเทรา
พื้นที่ศึกษา ภูมินิเวศฉะเชิงเทรา
นักวิจัยหลัก
วลี นาคสุวรรณ อาชีพ นักพัฒนา
หน่วยงาน ชมรมศิษย์เก่าบูรณะชนบทและเพื่อน
วัตถุประสงค์การวิจัย
1. เพื่อศึกษาถึงสถานการณ์ปัญหาหนี้สินในระดับครอบครัวและชุมชนในพื้นที่ศึกษา
2. เพื่อศึกษาถึงความสามารถในการลดรายจ่ายและเพิ่มรายได้ของเกษตรกรที่ปรับเปลี่ยนมาทำเกษตรยั่งยืน
3. เพื่อวิเคราะห์และหาแนวทางแก้ไขปัญหาหนี้สินร่วมกันกับเกษตรกร
กว่า 30 ปีที่ผ่านมาภาครัฐพยายามส่งเสริมการเกษตรแผนใหม่แก่เกษตรหลายด้าน
โดยเฉพาะในด้านสินเชื่อ/เงินลงทุนที่ได้มีการตั้งธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร
(ธกส.) ขึ้น ระบบสินเชื่อนี้ส่งผลให้เกษตรกรหันมาทำเกษตรแผนใหม่เพื่อการค้าอย่างกว้างขวาง
ทั้งนี้ การทำเกษตรแผนใหม่ไม่เพียงแต่ทำให้เกษตรกรต้องเป็นหนี้กับแหล่งหนี้ในระบบอย่าง
ธกส.เท่านั้น แต่ยังเป็นหนี้กับแหล่งหนี้นอกระบบด้วย และปริมาณหนี้ก็มีเพิ่มมากขึ้นทุกขณะทั้งหนี้ระยะยาวและระยะสั้น
โดยเฉพาะในกรณีของพื้นที่ภาคกลาง ที่ปัจจุบันชาวนากว่าร้อยละ 80 ต้องกู้หนี้ยืมสินและเช่าที่ดิน
หรือไม่ก็ต้องกลายเป็นแรงงานรับจ้างในที่ดินของตนเอง อนึ่ง เกษตรกรภูมินิเวศฉะเชิงเทราคาดหวังว่าการทำเกษตรยั่งยืนจะเป็นหนทางสำคัญที่ช่วยแก้ไขปัญหาหนี้สินของตนได้
จากการศึกษาเบื้องต้นพบว่า เกษตรกรในพื้นที่ศึกษาส่วนใหญ่เริ่มเป็นหนี้ตั้งแต่ช่วงราวปี
พ.ศ. 2510 เนื่องจากการขยายพื้นที่ปลูกมันสำปะหลังและลงทุนทำนาเพื่อเพิ่มผลผลิต
โดยกู้จากนายทุนนอกระบบ ซึ่งเป็นผู้ผูกขาดการรับซื้อผลผลิตด้วย หลังปี พ.ศ.
2515 จึงเริ่มกู้เงินจาก ธกส. เพื่อลงทุนและใช้หนี้นายทุน พร้อมกับที่ เริ่มใช้ปุ๋ยและยาฆ่าแมลงมากขึ้นเนื่องจากการบังคับขายของ
ธกส. ต่อมาหลังปี พ.ศ. 2525 เริ่มมีนายทุนจากแถบจังหวัดชลบุรีนำเงินกู้มาให้ชาวบ้านใช้ลงทุนปลูกอ้อย
พื้นที่นาและพื้นที่ปลูกมันสำปะหลังจึงเริ่มถูกเปลี่ยนเป็นพื้นที่ปลูกอ้อย
พอหลังปี พ.ศ. 2530 พบว่ามีชาวบ้านหลายรายถูกนายทุนอ้อยยึดที่ดิน ปัจจุบันชาวบ้านได้หาทางออกด้วยการจัดตั้งกลุ่มออมทรัพย์และปรับระบบการผลิตมาทำเกษตรยั่งยืน
ทำให้เปลี่ยนแหล่งหนี้จากนายทุนนอกระบบมาเป็นหนี้กลุ่มออมทรัพย์และโครงการนำร่องเพื่อพัฒนาเกษตรกรรมยั่งยืนของเกษตรกรรายย่อยแทน
โดยมีเป้าหมายการกู้ยืมเพื่อปรับระบบการผลิตมาเป็นเกษตรยั่งยืนเป็นหลัก
หมายเหตุ...สามารถขอดูงานวิจัยฉบับเต็มได้ที่
มูลนิธิเกษตรกรรมยั่งยืน (ประเทศไทย) ในวันและเวลาทำงานทุกวันครับ...
