<< กลับหน้าแรก << กลับหน้ารวมเรื่อง

การศึกษาและพัฒนารูปแบบการใช้ประโยชน์จากขยะเพื่อพัฒนาเกษตรกรรมยั่งยืน
ภูมินิเวศ กาฬสินธุ์
พื้นที่ศึกษา ต.บัวขาว อ.กุฉินารายณ์ จ.กาฬสินธุ์
นักวิจัยหลัก
บำรุง คะโยธา อาชีพ นักพัฒนา
หน่วยงาน โครงการนำร่องเพื่อพัฒนาเกษตรกรรมยั่งยืนของเกษตรกร
รายย่อย ภูมินิเวศกาฬสินธุ์
ธวัชชัย ไตรทิพย์ อาชีพ นักวิชาการ
หน่วยงาน สถาบันราชภัฏกาฬสินธุ์

วัตถุประสงค์การวิจัย
1. เพื่อศึกษาถึงสถานการณ์ขยะในเขตเทศบาลตำบลบัวขาว อ.กุฉินารายณ์ จ.กาฬสินธุ์
2. เพื่อศึกษาและพัฒนารูปแบบการใช้ประโยชน์จากขยะในการพัฒนาเกษตรกรรมยั่งยืน บนฐานความร่วมมือและความสัมพันธ์ที่เอื้ออาทรกันระหว่างคนในเขตเทศบาลกับเกษตรกร

ปัจจุบันปริมาณขยะได้กลายมาเป็นปัญหาสำคัญของประเทศ แม้ที่ผ่านมาภาครัฐจะหาทางจัดการกับขยะหลายวิธี ไม่ว่าจะเป็นการขนถ่ายไปฝังกลบในเขตชนบท และการสร้างเตาเผาขยะขนาดใหญ่ เป็นต้น แต่วิธีการเหล่านี้ก็ไม่ได้ช่วยลดปริมาณขยะลง ทั้งยังทำให้เกิดปัญหาอื่นตามมา เช่น กรณีพิพาทระหว่างรัฐกับชุมชนในพื้นที่ทิ้งขยะ ปัญหามลพิษสิ่งแวดล้อม ระยะหลังหน่วยงานต่างๆ จึงเริ่มหันมาให้ความสำคัญกับการนำขยะกลับมาใช้ใหม่โดยอาศัยความร่วมมือจากฝ่ายต่างๆ โดยเฉพาะจากองค์กรชุมชน

ทั้งนี้ การจัดการขยะสามารถเชื่อมโยงกับการพัฒนาเกษตรกรรมยั่งยืนได้ด้วยการร่วมมือกันระหว่างเกษตรกรกับผู้บริโภคในเขตเมือง เนื่องจากต่างก็เป็นผู้สร้างขยะด้วยกันทั้ง 2 ฝ่าย โดยเกษตรเป็นผู้สร้างขยะมีพิษในกรณีที่ยังผลิตโดยใช้สารเคมีการเกษตร ขณะที่ผู้บริโภคในเมืองก็สร้างขยะจากการอุปโภคบริโภคของตน ดังนั้น โครงการวิจัยฯ นี้จึงต้องการค้นหา ทดลอง พัฒนาการแปรรูปขยะ โดยเฉพาะขยะเปียกให้ปุ๋ยหมักชีวภาพ โดยมีหน่วยงานรัฐในพื้นที่เข้าร่วมด้วย ได้แก่ เทศบาลตำบล โรงเรียน วัด ตลาดสด และร้านอาหาร โดยเทศบาลจะเป็นผู้คัดแยกและจัดส่งขยะให้กับเกษตรกร โครงการฯ นี้ไม่เพียงแต่จะช่วยแก้ปัญหาขยะเท่านั้น แต่ยังทำให้ผู้บริโภคในเมืองได้บริโภคพืชผักที่ปลอดภัยจากสารพิษโดยตรงจากเกษตรกรอีกด้วย

ขั้นตอนการวิจัยเริ่มต้นจากการศึกษาข้อมูลเอกสารที่เกี่ยวข้องกับการทำปุ๋ยหมักและความเป็นไปได้ในการจัดการขยะเปียก จากนั้นจึงลงพื้นที่เก็บข้อมูลเกี่ยวกับสถานการณ์และปริมาณขยะจากประชาชนในเขตเทศบาล ต่อมาได้ทำกิจกรรมขยายแนวคิดกับผู้บริโภคในเขตเทศบาลและคัดเลือกผู้สนใจเข้าร่วมโครงการฯ จัดวางถังขยะเปียก คัดแยกขยะ และนำขยะมาผลิตปุ๋ยหมักชีวภาพ รวมทั้งการเปรียบเทียบผลผลิตในแปลงที่ได้ นอกจากนั้นก็จะมีการสรุปผลการดำเนินการเป็นระยะๆ และผลักดันให้หน่วยงานท้องถิ่นเข้ามามีบทบาทหลักในการดำเนินงานร่วมกับเกษตรกรต่อ

ผลจากการวิจัยเบื้องต้นพบว่า ปริมาณขยะในเขตเทศบาลบัวขาวมีราว 6 ตัน/วัน ส่วนใหญ่เป็นขยะเปียก ทั้งเศษอาหาร เศษผัก/ผลไม้ เศษกระดาษ และเศษใบไม้ เป็นต้น ก่อนดำเนินโครงการฯ ในเขตเทศบาลบัวขาวยังไม่เคยมีการคัดแยกขยะมาก่อนทั้งในระดับครัวเรือนและในระดับการจัดการขยะของเทศบาล โดยเทศบาลจัดการขยะด้วยการเผาและฝังกลบในที่รองรับ ซึ่งปัจจุบันที่รองรับเริ่มไม่เพียงพอ และวิธีการที่ใช้ก็ไม่ได้ผลนัก นอกจากนั้น น่าสนใจว่าทุกๆ วันจะมีคนจากนอกเขตเทศบาลนำขยะมาทิ้งในเขตเทศบาลด้วยไม่น้อย ทั้งนี้ ขยะเปียกที่ทางโครงการฯ ได้รับมีราว 200 กิโลกรัม/วัน โดยผ่านการคัดแยกแล้วจากหน่วยงานและผู้บริโภคแล้ว ส่วนเกษตรกรที่อาสาผลิตปุ๋ยหมักชีวภาพจากขยะมีอยู่ 16 ราย การผลิตมีทั้งที่ทำเป็นกลุ่มและทำในระดับครัวเรือน

หมายเหตุ...สามารถขอดูงานวิจัยฉบับเต็มได้ที่ มูลนิธิเกษตรกรรมยั่งยืน (ประเทศไทย) ในวันและเวลาทำงานทุกวันครับ...