การใช้ทรัพยากรจากป่าอย่างยั่งยืนพื้นที่ป่าดงลาน
<< กลับหน้าแรก << กลับหน้ารวมเรื่อง
การใช้ทรัพยากรจากป่าอย่างยั่งยืนพื้นที่ป่าดงลาน
ภูมินิเวศ เทือกเขาเพชรบูรณ์
พื้นที่ศึกษา บ้านตาดฟ้าดงสะคร่าน ต.วังสวาป อ.ภูผาม่าน บ้านซำผักหนาม ต.หนองทุ่ม
อ.สีชมพู และ
บ้านโนนทองหลาง ต.สีชมพู อ.สีชมพู จ.ขอนแก่น
กลุ่ม/องค์กรชุมชนที่รับผิดชอบ องค์กรชาวบ้านป่าดงลาน
นักวิจัยหลัก
นายหนูเกณ จันทาสี อาชีพ เกษตรกร
วัตถุประสงค์การวิจัย
1. เพื่อศึกษาถึงสภาพการเปลี่ยนแปลงและสถานการณ์ปัญหาของพื้นที่ป่าดงลาน
2. เพื่อศึกษาและค้นหารูปแบบวิธีการในการจัดการพื้นที่ป่าดงลานอย่างยั่งยืน
ป่าสงวนแห่งชาติดงลานมีเนื้อที่กว้างขวางถึง 333,950 ไร่
ครอบคลุมพื้นที่ 4 อำเภอในจังหวัดขอนแก่น โดยมีทั้งพื้นที่ที่เป็นป่าเบญจพรรณและป่าเต็งรัง
บางส่วนยังคงอุดมสมบูรณ์อยู่มากและเป็นแหล่งต้นน้ำของลำห้วยหลายสายที่ไหลลงแม่น้ำเซิน
อีกทั้งชุมชนรอบป่ายังสามารถพึ่งพาทรัพยากรธรรมชาติได้มาก โดยเฉพาะการหาอาหารจากป่า
อย่างไรก็ดี พื้นที่ป่าดงลานอีกไม่น้อยที่สภาพป่าเสื่อมโทรมเนื่องจากปัจจัยหลายประการ
ไม่ว่าจะเป็นนโยบายการปราบปรามคอมมิวนิสต์ที่ทำให้รัฐบาลสนับสนุนการแผ้วถางป่า
การขยายเนื้อที่เพาะปลูกอย่างกว้าง การให้สัมปทานตัดไม้ดังกรณีป่าในเขตบ้านซำผักหนาม
และการปลูกสร้างสวนป่าของหน่วยงานรัฐ ฯลฯ นอกจากนั้นระยะหลังชาวบ้านก็ยังไม่สามารถเข้าใช้ประโยชน์จากป่าได้ดังเดิมเนื่องจากการประกาศเชตอุทยานแห่งชาติ
ทั้งนี้ ยังไม่รวมถึงผลกระทบจากโครงการ คจก. ช่วงระหว่างปี พ.ศ. 2534 2536
ทั้งในแง่การถูกอพยพโยกย้ายจากที่ทำกินเดิมดังกรณีบ้านตาดฟ้า-ดงสะคร่านและบ้านซำผักหนาม
และในแง่ที่ต้องกลายเป็นพื้นที่รองรับการอพยพคนจากพื้นที่อื่นดังกรณีบ้านโนนทองหลาง
ดังนั้น ที่ผ่านมาชุมชนในเขตป่าดงลานจึงได้ร่วมกันจัดการที่ดินและจัดการป่าชุมชน
โดยการกำหนดปริมาณการถือครองที่ดิน การกำหนดให้ที่ดินทำกินต้องอยู่นอกเขตที่ต้องอนุรักษ์
และการกำหนดเขตและระเบียบกฎเกณฑ์ของป่าชุมชน ป่าใช้สอย และป่าทำแลเลี้ยงสัตว์
อนึ่ง การศึกษาวิจัยในครั้งนี้ต้องการนำผลที่ได้มาใช้วางแผนการจัดการที่ดินและพื้นที่ป่าของชุมชนให้เหมาะสมและยั่งยืนมากยิ่งขึ้น
โดยได้เลือกพื้นที่ศึกษาให้ครอบคลุมความแตกต่างทางกายภาพและลักษณะชุมชนในเขตป่าดงลาน
3 กรณี คือ กลุ่มชุมชนดั้งเดิมที่อยู่บนที่สูงไหล่เขา กลุ่มชุมชนใหม่ในหุบเขา
และกลุ่มชุมชนดั้งเดิมในที่ราบลอนคลื่น ทั้งนี้ เพื่อจะได้ทำความเข้าใจถึงลักษณะการใช้ประโยชน์และการจัดการป่า
ตลอดจนปัจจัยเกี่ยวข้องที่แตกต่างกัน
หมายเหตุ...สามารถขอดูงานวิจัยฉบับเต็มได้ที่
มูลนิธิเกษตรกรรมยั่งยืน (ประเทศไทย) ในวันและเวลาทำงานทุกวันครับ...
