<< กลับหน้าแรก << กลับหน้ารวมเรื่อง

เรื่องราวของน้ำพริก

ปัจจุบันบรรษัทอาหารและการเกษตรได้เข้ามามีอิทธิพลต่อการกินและการผลิตเพิ่มมากขึ้น รูปแบบและค่านิยมการกินอาหารของคนไทยเปลี่ยนแปลงไป ซึ่งก่อให้เกิดผลกระทบโดยตรงทั้งต่อวิถีชีวิตของเกษตรกรซึ่งเป็นผู้ผลิตอาหารในระดับแปลงเกษตร และต่อการจัดการฐานทรัพยากร ดังจะเห็นได้จากปัญหาสารเคมีปนเปื้อนในอาหาร การแย่งชิงฐานทรัพยากรที่เคยใช้เป็นที่ผลิตอาหารของชุมชน ไปสู่การผลิตเพื่อการค้า อุตสาหกรรมและการท่องเที่ยว ในขณะเดียวกันปัญหาสุขภาวะได้เกิดเพิ่มขึ้นทั้งต่อทั้งคนในเมืองและคนในชนบท และมีแนวโน้มการเกิดโรคที่เกิดจากการบริโภคผิดสุขลักษณะเพิ่มสูงขึ้น จากการศึกษาของสถาบันวิทยาศาสตร์สุขภาพขององค์การอนามัยโลก พบว่ามีค่าความเสี่ยงของมะเร็งเกิดจากอาหารสูงถึงร้อยละ 60

อย่างไรก็ตาม จากการศึกษาวิจัยพบว่า น้ำพริก – ผักเคียง เป็นตัวอย่างที่โดดเด่นของวัฒนธรรมการกินบนพื้นฐานภูมิปัญญาความรู้ทั้งในด้านสมุนไพร โภชนาการ และการจัดการทรัพยากร และคหกรรมศาสตร์ (home economic) ของสังคมไทย ที่ก่อให้เกิดผลดีทั้งต่อสุขภาวะ และสิ่งแวดล้อม แม้ค่านิยมใหม่ในการบริโภคอาหารสำเร็จรูปและอาหารฟ้าสฟู้ดส์ ได้แพร่หลายมากขึ้น แต่ความนิยมในการกินน้ำพริก ผักของสังคมไทย ยังมีความเข้มแข็ง โดยกินน้ำพริกทั้งจากการปรุงเอง และจากการซื้อจากแหล่งต่างๆ ไม่ว่าจะเป็นน้ำพริกสำเร็จรูปบรรจุภัณฑ์ หรือน้ำพริกปรุงสดจากร้านค้าต่างๆ ที่วางขายในตลาดสด ห้างสรรพสินค้า รวมไปถึงการกินน้ำพริกในร้านอาหาร และฟู้ดเซ็นเตอร์โดยร้านขายข้าวคลุกน้ำพริกกึ่งแฟรนด์ไชนส์ ในห้างสรรพสินค้าทั้งในกรุงเทพ และหัวเมืองใหญ่ๆ จากการสำรวจพฤติกรรมการบริโภคและความปลอดภัยทางอาหารของน้ำพริกที่คนไทยนิยมบริโภค ของสำนักงานบริหารแผนงานอาหารและโภชนาการ สำนักงานกองทุนสนับสนุนและสร้างเสริมสุขภาพ จากผู้บริโภค 852 คน ในจังหวัดต่างๆ 7 ภูมิภาค ระหว่างเดือนกันยายน – ตุลาคม 2549 โดยการตอบแบบสอบถาม พบว่ามีการกินน้ำพริก และเห็นว่าน้ำพริกยังคงเป็นอาหารหลักของคนไทยถึงร้อยละ 98 น้ำพริกเป็นอาหารประจำครัวเรือนร้อยละ 64.1 อย่างไรก็ตาม เมื่อพิจารณาถึงชนิดของผักที่กินด้วยกันกับน้ำพริกแต่ละชนิดพบว่า คนในเมืองมีชนิดของผักที่กินด้วยน้อยกว่าคนในชนบท และผักยอดนิยมของคนเมืองและถูกแนะนำไว้ในตำรับอาหารส่วนใหญ่เป็นผักเศรษฐกิจ ซึ่งเป็นผักที่มีการใช้สารเคมีการเกษตรในการปลูกสูง เช่น แตงกวา ผักกาดขาว กะหล่ำปลี ถั่วฝักยาวจึงเป็น ส่วนวิถีการกินน้ำพริกของภาคชนบทพบว่าผักที่กินส่วนใหญ่เป็นผักพื้นบ้านที่หาได้ตามริมรั้ว แหล่งอาหารธรรมชาติ หรือปลูกเป็นผักสวนครัว อย่างไรก็ตามคนในชนบทเริ่มมีแนวโน้มที่จะนำผักเศรษฐกิจไปกินกับน้ำพริกมากขึ้น ทั้งนี้เป็นเพราะตลาดหรือรถเร่ได้วิ่งเข้าไปถึงหน้าบ้าน

เพื่อให้เกิดการสร้างสุขภาวะและวัฒนธรรมการกินที่ดีจะต้องเริ่มที่ครอบครัว และเยาวชน อีกทั้งยังเป็นแนวทางในการบริโภคเพื่อรักษาทรัพยากรและความสามารถในการดำรงอยู่ของผู้ผลิตในชนบท “โครงการรณรงค์เผยแพร่น้ำพริก และสมุนไพร เพื่อ 60 ล้านไทยแข็งแรง” ซึ่งเป็นโครงการที่จัดขึ้นเพื่อรณรงค์ให้สาธารณะได้เห็นความสำคัญของวัฒนธรรมน้ำพริกและตระหนักรู้ รวมทั้งเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมไปสู่การบริโภคอาหารท้องถิ่นเพิ่มมากขึ้น

--------------------------------------------
การดำเนินการ
กิจกรรมที่จะดำเนินการหลากหลายกิจกรรม อาทิเช่น

กิจกรรมเวทีวิชาการ “น้ำพริกสู้โลกาภิวัตน์”

วัตถุประสงค์
เพื่อนำเสนอความความสำคัญของวัฒนธรรมน้ำพริกที่มีต่อการเสริมสร้างสุขภาวะ และการปกป้องฐานทรัพยากรความหลากหลายทางชีวภาพ และอธิปไตยทางอาหาร

กลุ่มเป้าหมายย่อย
ครู-อาจารย์ จากโรงเรียนระดับประถม และมัธยมในกรุงเทพและปริมณฑล
ผู้สนใจทั่วไป
สื่อมวลชน
รวม จำนวน 60 คน

วัน-เวลา-สถานที่
วันที่ 30 สิงหาคม 2550 เวลา 13.00 – 16.40 น. ณ ห้องประชุมฟีนิกซ์ 4

กำหนดการ
เวทีวิชาการ “น้ำพริกสู้โลกาภิวัตน์”
ห้องประชุมฟีนิกซ์ 4 ศูนย์การประชุมและแสดงสินค้า อิมแพ็ค อารีน่า เมืองทองธานี จ.นนทบุรี
วันที่ 30 สิงหาคม 2550 เวลา 13.00 – 16.20 น.

ดำเนินรายการ คุณวิฑูรย์ เลี่ยนจำรูญ ผู้จัดการแผนงานฐานทรัพยากรอาหาร
พิธีกรดำเนินรายการ คุณวลัยพร อดออมพานิช มูลนิธิเกษตรกรรมยั่งยืน (ประเทศไทย)

หมายเหตุ
* อยู่ระหว่างการประสานงาน
พักรับประทานอาหารว่างในห้องประชุม
กิจกรรมนี้ไม่เสียค่าใช้จ่าย กำหนดการอาจมีการเปลี่ยนแปลงตามสมควร

กิจกรรมการสาธิต “น้ำพริกเพื่อสุขภาพและสิ่งแวดล้อม”

วัตถุประสงค์
- เพื่อให้ผู้เข้าร่วมสาธิตสามารถรู้วิธีการจัดสำรับน้ำพริก ที่มีประโยชน์ต่อสุขภาพ
- เพื่อให้ผู้เข้าร่วมสาธิต เข้าใจถึงความสัมพันธ์ของวัฒนธรรมน้ำพริก กับการรักษาสิ่งแวดล้อม

กลุ่มเป้าหมายย่อย
ประชาชนทั่วไป (ครั้งละ 60 คน x 9 ครั้ง) 540 ครั้ง

วัน – เวลา – สถานที่
ห้องฟีนิกซ์ 1 อิมแพค เมืองทองธานี โดยมีกำหนด วัน – เวลา – หลักสูตร ดังนี้
- 29 สิงหาคม 2550 เวลา 17.00-19.00 น. น้ำพริกเสริมแคลเซียม “น้ำชุบเยาะส้มนาวใส่ชิงชั่ง” ภาคใต้
- 30 สิงหาคม 2550 เวลา 17.00-19.00 น. น้ำพริกแม่ลูกอ่อน “น้ำพริกแจ่วหม้อ” สุพรรณบุรี
- 31 สิงหาคม 2550 เวลา 17.00-19.00 น. น้ำพริกล้านนา “น้ำพริกอ่อง สูตรปกาเกอะญอ” เชียงใหม่
- 1 กันยายน 2550 เวลา 10.00-12.00 น. น้ำพริกเด็กๆ “ป่นปลา” อีสาน
- 1 กันยายน 2550 เวลา 14.00-16.00 น. น้ำพริกนางงาม สูตร 1 “น้ำพริกกะปิ” สุพรรณบุรี
- 1 กันยายน 2550 เวลา 17.00-19.00 น. น้ำพริกเด็กๆ “ป่นปลา” อีสาน
- 2 กันยายน 2550 เวลา 10.00-12.00 น. น้ำพริกเด็กๆ “ป่นปลา” อีสาน
- 2 กันยายน 2550 เวลา 13.00-15.00 น. น้ำพริกนางงาม สูตร 2 “แจ่วปิ” สุพรรณบุรี
- 2 กันยายน 2550 เวลา 16.00-18.00 น. น้ำพริกนางงาม สูตร 3 “น้ำพริกเผาแห้ง” สุพรรณบุรี


กิจกรรม “ลานนิทรรศการน้ำพริกชิมได้”

วัตถุประสงค์
- เพื่อให้ประชาชนได้รับรู้ข้อมูล มีประสบการณ์ตรง และตระหนักถึงความสำคัญต่อวัฒนธรรมน้ำพริก และผักพื้นบ้าน และหันมาบริโภคอาหารพื้นบ้านเพิ่มมากขึ้น

กลุ่มเป้าหมายย่อย
- ผู้เข้าร่วมในงานมหกรรมสมุนไพรแห่งชาติครั้งที่4 จำนวน 100,000 คน
- สื่อมวลชน

กิจกรรมในลานนิทรรศการน้ำพริกชิมได้ ประกอบด้วยกิจกรรมดังต่อไปนี้

1 นิทรรศการ แผนภาพความรู้
ประกอบด้วยเนื้อหาดังนี้ จำนวน 4 ชุด คือ
o “แฮมเบอร์เกอร์ เจอ น้ำพริก” แผนภาพแสดงให้เห็นผลดีและกระทบของการกินน้ำพริก และอาหารฟ้าสต์ฟู้สต์ ที่มีต่อสุขภาพ สิ่งแวดล้อม เกษตรกร และฐานทรัพยากรอาหาร
o “หลากน้ำพริก หลายความหมาย” ภาพน้ำพริกชนิดต่างๆ พร้อมทั้งความหมายและความสำคัญต่อวิถีวัฒนธรรม
o “คุณค่าทางโภชนาการของน้ำพริก-ผักสมุนไพร”
o “ ความหลากหลายของพริก” ภาพพริกที่หลากหลายจากทั่วโลก

2 นิทรรศการน้ำพริกชิมได้ จาก 4 ภาค
o ลานชิมน้ำพริก 4 สูตรเด็ด ของ 4 ภาค + ผักเคียงจากท้องถิ่น

3 สาธิตน้ำพริกสูตรเด็ด จาก 4 ภาค
o มีการสาธิตวิธีการทำน้ำพริก เพื่อให้ผู้เข้าร่วมที่ชมได้รู้ถึงวิธีปรุง ความสัมพันธ์ของเครื่องปรุงกับชุมชน และได้ชิมน้ำพริกและผักพื้นบ้าน

4 ร่วมสร้างฐานข้อมูลสูตรน้ำพริกหมื่นสูตร
o เพื่อรณรงค์ให้ประชาชน เกิดความสนใจ และเข้ามามีส่วนร่วมในการ จนเกิดเป็นกระแสการฟื้นฟูวัฒนธรรมน้ำพริก เพื่อสังคมไทยแข็งแรง โดยการเข้าร่วมกิจกรรมการรวบรวมสูตรน้ำพริกของประชาชน
o เป็นจุดรวบรวมสูตรน้ำพริกประชาชน จากผู้เข้าร่วมงาน โดยกรอกแบบสอบถาม แล้วรับหนังสือ “น้ำพริก ๔ ภาค เพื่อสังคมไทยแข็งแรง(ฉบับประชาชน)”

5 ลานอาหาร-พืชผักสมุนไพร ของดีใกล้ครัว
o เป็นลานแสดงพืชผักสมุนไพร ผักพื้นบ้านที่กินกับน้ำพริก เครื่องมือที่ใช้ในการผลิตเครื่องปรุงสำคัญของน้ำพริก และจำหน่ายผลิตภัณฑ์น้ำพริก เครื่องปรุงจากชุมชน พืชสมุนไพรและผักสวนครัว และเสื้อรณรงค์

6 ชมรมคนกินน้ำพริก
o เป็นการรวบรวมรายชื่อผู้เข้าร่วมที่สนใจจะเข้าร่วมกิจกรรมรณรงค์น้ำพริก ผู้ที่ลงรายชื่อ จะได้รับคู่มือการกินน้ำพริกเพื่ออธิปไตยทางอาหาร และข่าวสารกิจกรรมที่จะเกิดขึ้นในอนาคต
o “น้ำพริกของเรา” เป็นพื้นที่ที่จัดให้ผู้เข้าร่วมแสดงความเห็นต่อน้ำพริก-ผักสมุนไพร

7 แบบสอบถามพฤติกรรมของผู้บริโภค
o เป็นจุดสำรวจพฤติกรรมการกินน้ำพริกของผู้เข้าร่วมในงาน เพื่อใช้ในการศึกษาวิจัยและรณรงค์ในอนาคต

----------------------------------------------------

สูจิบัตรงาน

รายการน้ำพริก 4 ภาค ของดีชิมฟรีตลอดงาน

---------------------------------------------------------------------------

หน่วยงานที่รับผิดชอบ

1. แผนงานฐานทรัพยากรอาหาร
2. กรมพัฒนาการแพทย์แผนไทย และการแพทย์ทางเลือก
3. สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ

ติดต่อสอบถามข้อมูลได้ที่ โทร 02-9853837-8