<< กลับหน้าแรก << กลับหน้ารวมเรื่อง

สวนลุงโชค... เปิดความคิด ชีวิต องค์ความรู้

ความเป็นมา

๑๘ ปี มาแล้วที่เจ้าของสวนเล็กเล็กแห่งหนึ่ง บริเวณ ”สะดือดง” ของผืนป่าดงพญาเย็น แถบอำเภอวังน้ำเขียว จังหวัดนครราชสีมา ซึ่งเป็นป่าต้นน้ำลำพระเพลิง ลำสาขาของแม่น้ำมูน ตัดสินใจ กบฏ หันหลังไม่ให้การพัฒนากระแสหลัก ลากเดินไปสู่ความประมาท สู่การเปลี่ยนแปลงเส้นทางชีวิต ดำเนินชีวิตที่แตกต่างจากกระแสหลักสังคม หลังจากที่ได้ทบทวนตนเอง เรียนรู้ ด้วยประสบการณ์ชีวิต ความผิดพลาดของตนเอง และการวิ่งตามระบบเกษตรกรรมกระแสหลัก จนชีวิตเกือบล้มละลาย จากการยึดคติ “งานคือเงิน เงินคืองาน บันดาลสุข” ทั้งๆ ที่มีวิชาความรู้มากมายในวิชาเกษตรที่ได้เรียนมาจากมหาวิทยาลัย มีความเฉลียวฉลาด ความมุ่งมั่น หมั่นเพียร เงินทุน เทคโนโลยี พร้อมแต่กลับช่วยอะไรไม่ได้เลย ยิ่งลงทุนเพิ่มก็ยิ่งขาดทุนมากขึ้น เกิดหนี้สิน ไม่ต่างจากเกษตรกรรายอื่นๆ หาทางออกไม่พบ เป็นข้อฉงนที่ทำให้คิดว่าเหตุใดจึงยังล้มเหลว ขาดทุน ยิ่งดิ้นยิ่งติดหล่ม

หลังจากกลับมาตั้งสติ คิดทบทวนตนเอง ทำให้มองเห็นข้อบกพร่องที่เกิดขึ้นของตนเอง รวมถึงการเดินทาง ไปเรียนรู้ และแลกเปลี่ยนความคิด เพื่อเรียนรู้ตนเอง จากการเรียนรู้ผู้อื่น ทำให้เห็นโลกกว้างมากกว่าชีวิต และสังคมแคบๆ ที่ตนเองอยู่ จึงเกิดการรู้เท่าทันในระบบเกษตรแผนใหม่ ที่ส่งผลกระทบต่อวิถีชีวิต จากชีวิตเคยอยู่กับความอุดมสมบูรณ์ของธรรมชาติ เลี้ยงชีวิตโดยไม่ต้องซื้อ อยู่ด้วยมูลค่า มากกว่าคุณค่า จนขาดซึ่งการเรียนรู้ และระบบการพึ่งพิงตนเอง ตกผลึกทางความคิดออกมาสู่ วนเกษตร ความเป็นจริงของการแก้ปัญหาชีวิตได้

เริ่มหันกลับไปรื้อฟื้น ค้นหา สืบสานภูมิปัญญาท้องถิ่น จากรากฐาน รากเหง้าชีวิตเดิม นำแนวคิดเกี่ยวกับการพัฒนาที่นำไปสู่การพึ่งตนเอง มาปรับใช้ เรียนรู้ เน้นการพึ่งพิงตนเอง ต่อสู้ทางความคิด และการมีกินมีใช้อย่างยั่งยืน ทำรายจ่ายให้เป็นรายได้ ปลูกทุกอย่างที่กินได้ และกินทุกอย่างที่ปลูกได้ ด้วยหลักคิดใหม่ “เงินทองเป็นของมายา ข้าวปลาเป็นของจริง” เน้นมีกินเป็นพื้นฐาน ฟื้นฟูป่า ฟื้นฟูความหลากหลาย และความอุดมสมบูรณ์ให้กลับคืน ปลูกต้นไม้ทดแทนคุณแผ่นดิน สร้างหลักประกัน สวัสดิการชีวิต เกิดธนาคารต้นไม้ และการออม ดิน น้ำ มีหลักในการพึ่งตนเองได้ มีอิสระ เป็นไทแก่ตัว ใกล้ชิดธรรมชาติ

การตกผลึกทางความคิด จนพบทางรอด และความเป็นอิสระเป็นไทแก่ตัวเอง มุ่งสู่ความสุขที่แท้จริง เพราะที่ผ่านมาคิดว่า การพัฒนาเหมือนเราต้องการไปสู่ความสุข ความสมบูรณ์ แต่ยิ่งทำก็ยิ่งได้รู้ว่าเป็นเพียงความสุขแค่เพียงชั่วคราว และธรรมชาติก็ยิ่งถูกทำลายมากขึ้น รวมถึงมีการพัฒนาระบบคิด จนไม่ใช่เรื่องเทคนิคทางการเกษตร แต่เป็นกระบวนการเรียนรู้ เป็นปรัชญาที่ให้ทางออกแก่ชีวิต

จากคนเคยล้มเหลว เกือบล้มละลาย เมื่อ ๑๖ ปีที่แล้ว เมื่อเจอทางออกที่ดี มีความพร้อม จากการสะสมทุนประกอบกับเมื่อมีโอกาส จึงได้นำบทเรียน ความรู้ วิธีคิด มาสร้างกระบวนการเรียนรู้ ฟื้นระบบการศึกษา คืนความรู้ สู่สังคมขยายการเรียนรู้ เอื้อเฟื้อ แบ่งปันกับผู้อื่นบ้าง ให้โอกาสกับเด็กที่ด้อยโอกาส ให้คนมาคิดเรื่องของการเกื้อกูล อนุรักษ์สิ่งแวดล้อม ดิน น้ำ ป่า ช่วยเหลือซึ่งกันและกัน รู้จักบุญคุณคน เคารพในธรรมชาติ ซึ่งการคืนไม่ใช่เรื่องการทำตามกระแส เกิดมานานแล้ว แต่เพิ่งจะมีโอกาส เป็นจังหวะและโอกาสที่ดี ในรูปของ ศูนย์การเรียนรู้ของชุมชน สนับสนุนการจัดกระบวนการเรียนรู้ ให้ลงถึงระดับชุมชน การแลกเปลี่ยนเรียนรู้ ประสบการณ์ ปัญหาปัจจุบันที่เข้ามากระทบต่อชีวิต ในนาม “แหล่งเรียนรู้การเกษตรเพื่อการพึ่งตนเองและสิ่งแวดล้อมท้องถิ่น” หรือที่เหล่าเด็กมักเรียกว่า สวนลุงโชค ตลอดระยะเวลา ๗ ปี

ปัจจุบันสวนลุงโชค เป็นสถานที่แลกเปลี่ยนและศึกษาดูงานใน เรื่องการเกษตรทางเลือก ที่สอดคล้องกับแนวคิดการใช้ทรัพยากรอย่างสมดุล ยั่งยืน ในพื้นที่ต้นน้ำ ซึ่งมีบทเรียนที่อธิบายเชิงแนวคิด สู่บทปฏิบัติการ จริงในการปรับเปลี่ยนรูปแบบการเกษตรสู่การพึ่งตนเอง ลดการพึ่งปัจจัยภายนอก และที่สำคัญคือ ต้องร่วมกันสร้างกระบวนการเรียนรู้ใหม่ ที่จะเอื้อต่อการฟื้นฟูวิถีชุมชนเกษตรที่สมดุล ยั่งยืน ในพื้นที่ต้นน้ำมูนตอนบน-ลำพระเพลิง

เครือข่ายการเรียนรู้ทางเลือกวิถีชีวิตท้องถิ่นยั่งยืน อำเภอวังน้ำเขียว จังหวัดนครราชสีมา ซึ่งเป็นเครือข่ายการเรียนรู้ท้องถิ่น ที่เกิดขึ้นจากแนวคิด สวนลุงโชค เล็งเห็นว่า การเรียนรู้ไม่มีวันจบ ประกอบกับประกอบกับเนื่องในโอกาสมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา 80 พรรษา พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ในวันที่ 5 ธันวาคม 2550 ด้วยสำนึกในพระมหากรุณาธิคุณ จึงร่วมกับเครือข่าย ๑๙ องค์กร จึงถือโอกาส จึงจัดงาน สวนลุงโชค... เปิดความคิด ชีวิต องค์ความรู้ ขึ้นระหว่างวันที่ ๗-๙ ธันวาคม ๒๕๕๐ ณ แหล่งเรียนรู้การเกษตรเพื่อการพึ่งตนเองและสิ่งแวดล้อมท้องถิ่น (สวนลุงโชค) บ้านคลองทุเรียน ตำบลวังน้ำเขียว จังหวัดนครราชสีมา เพื่อเปิดให้สาธารณชนได้มาร่วมเรียนรู้ แลกเปลี่ยนถักทอเป็นเครือข่าย ยืนหยัดต่อสู้ และประสานความร่วมมือ สู่การพัฒนาการเกษตรตามแนวทฤษฎีใหม่โดยยึดปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง

วัตถุประสงค์

     ๑. สร้างความรู้ความเข้าใจ ให้แก่ เด็ก เยาวชน ในการใช้ชีวิตอย่างพอกิน พออยู่ พอใช้ สู่วิถีพอเพียง
     ๒. เวที แลกเปลี่ยน บทเรียน ประสบการณ์ เสริมสร้าง และพัฒนายกระดับองค์ความรู้ ระบบเกษตรกรรมยั่งยืน และการพัฒนาการเกษตรตามแนวทฤษฎีใหม่โดยยึดปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง
     ๓. ส่งเสริม และสนับสนุน ประสานความร่วมมือ การขยายเครือข่ายการเรียนรู้ ระบบเกษตรกรรมยั่งยืน และการพัฒนาการเกษตรตามแนวทฤษฎีใหม่โดยยึดปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง ระหว่างองค์กรชาวบ้าน นักวิชาการ ข้าราชการ นักพัฒนา

องค์กรร่วมจัด

๑. เครือข่ายดูแลสุขภาพวิถีไท
๒. โครงการเครือข่ายการเรียนรู้ทางเลือกวิถีชีวิตท้องถิ่นยั่งยืน อ.วังน้ำเขียว จ.นครราชสีมา
๓. ศูนย์เครือข่ายปราชญ์ชาวบ้าน
๔. เครือข่ายชุมชนปราชญ์เกษตรพอเพียง เขตปฏิรูปที่ดิน
๕. สำนักงานการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม (ส.ป.ก.)
๖. กองนโยบายเทคโนโลยีเพื่อเกษตร และเกษตรกรรมยั่งยืน
๗. ศูนย์ข้อมูลท้องถิ่นเพื่อการพัฒนา มหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา
๘. ศูนย์ฝึกอบรมวนศาสตร์ชุมชนภูมิภาคเอเชียแปซิฟิค
๙. ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์ (ธ.ก.ส.) นครราชสีมา
๑๐. มูลนิธิซิเมนต์ไทย
๑๑. มูลนิธิเกษตรกรรมยั่งยืน (ประเทศไทย)
๑๒. มูลนิธิเลยเพื่อการอนุรักษ์และพัฒนาอย่างยั่งยืน
๑๓. สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (องค์การมหาชน) พอช.
๑๔. โครงการจัดการทรัพยากรเพื่ออนุรักษ์ความหลากหลายทางชีวภาพในพื้นที่ป่าต้นน้ำเขาแผงม้า
๑๕. ชมรมอนุรักษ์บ้านท่าวังไทร
๑๖. กลุ่มอนุรักษ์ต้นน้ำมูน
๑๗. กลุ่มอนุรักษ์เขาแผงม้า
๑๘.คณะทำงาน เครือข่ายเพื่อการเรียนรู้ท้องถิ่น พื้นที่ต้นน้ำมูนตอนบน - ลำพระเพลิง
๑๙.มูลนิธิการศึกษาเพื่อคุ้มครองสัตว์ป่าและธรรมชาติ

ระยะเวลา และสถานที่
      ระยะเวลา ๓ วัน ๗-๙ ธันวาคม ๒๕๕๐ ณ (สวนลุงโชค) บ้านคลองทุเรียน ตำบลวังน้ำเขียว
อำเภอวังน้ำเขียว จังหวัดนครราชสีมา
ผู้เข้าร่วม และการลงทะเบียน

ผู้เข้าร่วมประมาณ ๔๐๐ คน ประกอบด้วยตัวแทนจากองค์กรร่วมจัดงาน ๑๙ องค์กร ตัวแทนเด็กนักเรียนในเขตอำเภอวังน้ำเขียว ตัวแทนชาวบ้าน นักวิชาการ เจ้าหน้าที่ ข้าราชการในท้องถิ่น ผู้นำชุมชน และนักพัฒนาอื่นๆ ประชาชนทั่วไปที่สนใจเข้าร่วม

การดำเนินงาน
๑. ประชุมคณะทำงานยกร่าง งาน สวนลุงโชค...เปิดความคิด ชีวิต องค์ความรู้
๒. ประชุมองค์กรร่วมจัด ๑๙ องค์กรในการจัดงาน.. เพื่อวางกรอบแนวทาง มอบหมายภารกิจร่วม
๓. ประสานแหล่งงบประมาณ เพื่อขอรับการสนับสนุน (เน้นการมีส่วนร่วมหลายๆ ฝ่าย)
๔. ประสานงานเชิญศิลปิน ผู้เข้าร่วมงาน สื่อมวลชน(ข่าวแจก)
๕. จัดทำสื่อ นิทรรศการ “เดินตามรอยเท้าพ่อ...สู่วิถีพอเพียง”
๖. ลานแสดงนิทรรศการ ร้านสินค้า ผลผลิต ผัก ผลไม้ สมุนไพร ต้นไม้
๗. ปาฐก “คำตอบจากวนเกษตร เกษตรธรรมชาติ ทางรอดเกษตรกร แบบวิถีพุทธ”
๘. ทำบุญแหล่งเรียนรู้การเกษตรเพื่อการพึ่งตนเอง(สวนลุงโชค) ถวายภัตตาหารเพลแด่พระภิกษุสงฆ์ ๙ รูป
๙. กิจกรรมตลาดนัดความรู้ “สู่วิถีพอเพียง…” กับกลุ่มเด็กนักเรียนมาเข้าร่วม
๑๐. ลานวัฒนธรรม ดนตรีพื้นบ้าน / การแสดงของเด็ก และเยาวชน / สื่อพื้นบ้าน / เล่าสู่ฟัง และแบ่งปัน
๑๑. ปาฐกถาพิเศษ
๑๒. ๑๘ ปี บทเรียน ประสบการณ์ บนเส้นทางวนเกษตร สู่วิถีพอเพียง
๑๓. ชมสวน รูปแบบการฟื้นฟูป่า และการพึ่งตนเอง
๑๔. เสวนาเวทีชาวบ้าน “เกษตรกรรมยั่งยืน สู่วิถีพอเพียง แก้วิกฤตโลกร้อน”
๑๕. ขึ้นเขาแผงม้าชมธรรมชาติ ดูกระทิงป่า(ภารกิจการรักษาบาดแผลของแผ่นดิน ๑๔ ปี การฟื้นป่าแผงม้า)
๑๖. เวทีสัมมนา รูปแบบ ความร่วมมือ กลไกขับเคลื่อนเชิงนโยบาย ยุทธศาสตร์ บูรณาการเชิงพื้นที่
โดยองค์กรชาวบ้าน นักวิชาการ ข้าราชการ นักพัฒนา
๑๗. ปาฐกถาพิเศษปิดงาน
๑๘. สรุปผลการดำเนินงาน / ประเมินผล / ขอบคุณผู้สนับสนุน
๑๙. ติดตามผลักดันการประสานความร่วมมือ การขยายเครือข่ายการเรียนรู้ ขับเคลื่อนเศรษฐกิจพอเพียง ระหว่างองค์กรชาวบ้าน นักวิชาการ ข้าราชการ นักพัฒนา

ผลที่คาดว่าจะได้รับ
๑. เด็ก เยาวชน รู้ เข้าใจ พื้นฐานของการพึ่งตนเอง การใช้ชีวิตอย่างพอกิน พออยู่ พอใช้ รู้จักความพอประมาณ สู่วิถีพอเพียง
๒. การแลกเปลี่ยน บทเรียน ประสบการณ์ ความรู้ ระบบเกษตรกรรมยั่งยืน และการพัฒนาการเกษตรตามแนวทฤษฎีใหม่โดยยึดปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง
๓. ความร่วมมือ การขยายเครือข่ายการเรียนรู้ ระบบเกษตรกรรมยั่งยืน และการพัฒนาการเกษตรตามแนวทฤษฎีใหม่โดยยึดปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง ระหว่างองค์กรชาวบ้าน นักวิชาการ ข้าราชการ นักพัฒนา
๔. ความคิดเห็น แนวทางขบวนการขับเคลื่อนเศรษฐกิจพอเพียง

กำหนดการงาน
สวนลุงโชค...เปิดความคิด ชีวิต องค์ความรู้

ระหว่างวันที่ ๗ – ๙ ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๕๐
ณ แหล่งเรียนรู้การเกษตรเพื่อการพึ่งตนเองและสิ่งแวดล้อมท้องถิ่น (สวนลุงโชค)
บ.คลองทุเรียน ต.วังน้ำเขียว อ.วังน้ำเขียว จ.นครราชสีมา

วันที่ ๗ ธันวาคม ๒๕๕๐

วันที่ ๘ ธันวาคม ๒๕๕๐

วันที่ ๙ ตุลาคม ๒๕๕๐

สนใจรายละเอียดติดต่อ
คณะทำงานเครือข่ายเพื่อการเรียนรู้ท้องถิ่น พื้นที่ต้นน้ำมูนตอนบน-ลำพระเพลิง
38 หมู่ 15 ต.วังน้ำเขียว อ.วังน้ำเขียว จ.นครราชสีมา 30370
โทร 084-3554720, 081-7251179, 081-9553018
Email : loongchoke@yahoo.com